درس عبرت یک کودتا

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما از لندن، کودتای 28 مرداد تنها یک رویداد سیاسی در تاریخ معاصر ایران نبود؛ بلکه یکی از نخستین نمونه های مهم مداخله پنهان قدرت های بزرگ در سرنوشت یک ملت در دوران جنگ سرد به شمار می رود. اهمیت این ماجرا زمانی بیشتر آشکار می شود که بدانیم شبکه ای از عملیات مخفی، تبلیغات، پرداخت های مالی و استفاده از نیرو های سیاسی و اجتماعی همسو، در کنار فشار های اقتصادی و دیپلماتیک، برای تغییر مسیر سیاسی ایران به نفع آمریکا و انگلیس به کار گرفته شد.

var player308924 = videojs('player_308924_56548382',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:600,height:350}); videojs.registerComponent('SkipBackButton', videojs.extend(videojs.getComponent('Button'), { constructor: function () { videojs.getComponent('Button').apply(this, arguments); this.controlText("Skip backward 10 seconds"); }, handleClick: function () { var player = this.player(); player.currentTime(player.currentTime() - 10); } })); videojs.registerComponent('SkipForwardButton', videojs.extend(videojs.getComponent('Button'), { constructor: function () { videojs.getComponent('Button').apply(this, arguments); this.controlText("Skip forward 10 seconds"); }, handleClick: function () { var player = this.player(); player.currentTime(player.currentTime() + 10); } })); player308924.ready(function () { const skipBackButton = player308924.controlBar.addChild('SkipBackButton', {}); skipBackButton.addClass('vjs-custom-skip-button'); skipBackButton.el().innerHTML = ' 10 ' + ' ' + '

' + '

' + '

' + ' '; const skipForwardButton = player308924.controlBar.addChild('SkipForwardButton', {}); skipForwardButton.addClass('vjs-custom-skip-button'); skipForwardButton.el().innerHTML = ' 10 ' + ' ' + '

' + '

' + '

' + ' '; const fullScreenBtn = player308924.controlBar.fullscreenToggle.el(); player308924.controlBar.el().insertBefore(skipBackButton.el(), fullScreenBtn); player308924.controlBar.el().insertBefore(skipForwardButton.el(), fullScreenBtn); }); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player308924.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/56548382',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود فیلم اصلی

اسناد غیر قابل انکار و افشاگری ها به خوبی نشان می دهد دشمنی استعمارگران با ملت ایران با هر تلاش ملت و مسئولان برای استقلال و ترجیح منافع مردم بر منافع استعمارگران تشدید شده است.

کودتای انگلیسی-امریکایی 28 مرداد سال 1332 علیه دکتر مصدق دولت قانونی ایران، یکی از آنهاست.

کریستوفر ویلیامسون تحلیل گر مسائل سیاسی در انگلیس در این باره گفت: آنچه برایم کاملا آشکار است اینکه هم ایالات متحده آمریکا و هم بریتانیا کودتا علیه دولت قانونی ایران را طراحی و اجرا کردند. چرا که مصدق جرات کرده بود بگوید می خواهد شرکت نفت ایران و انگلیس به مردم ایران سود برساند و مردم ایران از ثروت نفت کشورشان بهره مند شوند.

وی افزود: اما مقامات شرکت نفت انگلیس و ایران این موضوع را غیر قابل قبول دانستند و تصمیم گرفتند ایران را تحریم کنند و هیچ معامله ای با شرکت نفت ایران نکنند. در نتیجه مصدق تصمیم گرفت صنعت نفت را ملی کند. انتشار برخی اسناد از آرشیو محرمانه آمریکا بر اساس قانون آزادسازی برخی اسناد محرمانه پس از گذشت زمان طولانی، حقایق غیر قابل انکاری را فاش کرده است که در پی آن، برخی مقامات آمریکایی هم با اهداف سیاسی خاص در جریان رقابت های حزبی به نقش آفرینی در آن کودتای ننگین اعتراف می کنند.

مادلین آلبرایت وزیر امور خارجه اسبق آمریکا در این باره گفت: من شخصا معتقدم در سال 1953 ایالات متحده نقش بارزی در سرنگونی دولت مصدق داشت. دولت آیزنهاور در آن زمان چنین می پنداشت که اقداماتش به دلایل راهبردی موجه است. اما این کودتا آشکارا به تحول سیاسی در ایران ضربه وارد کرد و اکنون می توان به سادگی دریافت که چرا بسیاری از ایرانیان از ایالات متحده خشم گین هستند.

وی افزود: علاوه بر این، در سال های بعد نیز ایالات متحده و غرب به حمایت خود از شاه ادامه دادند و حکومت شاه با خشونت هرگونه نارضایتی سیاسی را سرکوب می کرد.

حکومت انگلیس سال هاست، برغم درخواست های مکرر پژوهشگران و رسانه ها، همچنان اسناد دخالتش در کودتای 28 مرداد را سر به مهر نگهداشته و تا کنون درباره نقشش در آن کودتای ننگین ضد ملت ایران به طور رسمی اعتراف نکرده است.

پرفسور چارلز میلویل استاد دانشگاه کمبریج در این باره گفت: قرارداد نفت ایران با انگلیس به زیان ایران بود و مصدق صنعت نفت ایران را ملی اعلام کرد تا موازنه منافع برقرار شود. اما انگلیس و متحدانش همین شرایط را نمی توانستند تحمل کنند؛ بنابراین آنها شاه را برگرداندند تا منافع آنها را تأمین کند.

تقی امیرانی، مستندساز ایرانی در جریان پژوهشهایش به متن مصاحبه ای درباره ایران دست یافت که در آن نورمن دربی شایر، رئیس وقت بخش پرشیا در سازمان جاسوسی خارجی انگلیس MI6 که مسئول اصلی کودتا در ایران بوده است، بی پرده صحبت می کرد.

او در این مصاحبه گفته بود: یادداشتی به من داده شد که بسیار ساده بود. گفتند به آنجا برو، به سفیر اطلاع نده و هر هزینه ای را که برای سرنگونی مصدق با ابزار های قانونی و یا شبه قانونی نیاز داری از سرویس اطلاعات مخفی بگیر.

دکتر مصدق نفت ایران را ملی اعلام کرد تا اختیار منابع کشور دست ملت ایران باشد و منافع آن به ملت ایران هم برسد. موضی با حمایت قاطع آیت الله کاشانی، از رهبران نهضت ملی شدن صنعت نفت و حامی استقلال ایران همراه بود.

ترجیح منافع ملت ایران بر منافع امریکا و انگلیس برای حکومت های استعمارگر غیر قابل تحمل بود.

توماس فنتن مورخ گفت: ما یک و نیم قرن عادت کردیم که ایران جایی است که ما می گوییم چه بشود و چه نشود. امر و نهی در ایران را کاملا طبیعی و حق خودمان میدانستیم.

اسناد فاش شده به خوبی نشان می دهد، انگلیس و آمریکا همزمان با ایجاد اختلاف و دودستگی در جبهه داخلی و تضعیف نهضت ملی شدن صنعت نفت با بهره گیری از مشکلات داخلی، راه را برای کودتای ننگین هموار کردند.

استفن کینزر استاد دانشگاه و نویسنده در بوستون کلوپ در این باره گفت: در اوائل قرن بیستم مردم ایران به دمکراسی گرایش پیدا کردند. در آن زمان با تلاش و جانفشانی مردم ایران دمکراسی واقعی در ایران پدیدار شد که در یکصد سال پیش از آن وجود نداشت. مردم ایران به کاری دست زدند که آمریکا هیچوقت دوست نداشت و آن روی کار آوردن دولتی بود که می خواست منافع مردم ایران را بر خواست آمریکا و انگلیس اولویت بدهد.

همین مقدار اسناد منتشر شده درباره کودتای 28 مرداد از آرشیو ملی بریتانیا به خوبی نشان می دهد، خلاف تبلیغ اغلب محافل سیاسی و رسانه ای غربی و عوامل همسو با آنان، دشمنی حکومت های غربی با ملت ایران نه از آغاز ایجاد جمهوری اسلامی بلکه ده ها پیش از تأسیس جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته و به اثبات رسید است.